İsrailli hukukçular, Filistinlilere idam cezası öngören yasanın kitlesel infazlara yol açacağı ihtarında bulundu

İsrailli hukukçular, İsrail Meclisinde onaylanan ve Filistinli esirlere idam cezasının önünü açan yasanın milletlerarası hukuk kurallarını ihlal ettiği ve adil yargılamadan uzak kitlesel infazlara yol açacağı ihtarında bulunarak, masumiyet karinesinin zedeleneceğini ve kısmen yayınlanacak davaların “yargı şovuna” dönüşeceğini söz etti.

İsrail Meclisi, 7 Ekim 2023’teki Aksa Tufanı Operasyonu’na katıldığı argüman edilen Filistinlilerin özel yargılanması için hazırlanan “7 Ekim Olaylarına Katılanların Yargılanmasına Ait Yasa Tasarısı”nı kabul ederek özel askeri mahkeme kurulması ve Filistinlilere idam cezası verilmesinin yolunu açtı.

İsrail Meclisinde kabul edilen maddeyle, üyelerinin özel atamalarla belirleneceği bir askeri mahkemenin kurulması ve 7 Ekim 2023’te İsrail’de esir alınarak gözaltı merkezlerinde ağır kaidelerde tutulan 300 civarında Filistinlinin bu mahkemede yargılanması kararı alındı.

“Hedefin kitlesel infazlara yol açacak göstermelik yargılamaları hızlandırma olduğuna inanıyoruz”

İsrail asıllı ABD’li insan hakları avukatı ve İsrail Azaba Karşı Kamu Komitesi (PCATI) İcra Yöneticisi Sari Bashi, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İsrail Meclisinde onaylanan maddeyle kurulacak özel askeri mahkemenin İsrail ordusunun atayacağı ve misyon mühleti kısa olacağı için yargı bağımsızlığından mahrum yargıçlarla hibrit bir sistem oluşturduğunu söyledi.

Yasanın yargıçların, sanıkların haklarını korumak için tasarlanan yöntem ve kanıt kurallarını göz arkası etmesine müsaade verdiğini belirten Bashi, şu sözleri kullandı:

“Hakimlerin sanıkların hazır bulunmadığı duruşmalar yapmalarına müsaade veriyor ve çok esnek yol kuralları altında yargılananlar için vefat cezası vermesine imkan sağlıyor. Bu nedenle, amacın kitlesel infazlara yol açacak göstermelik yargılamaları hızlandırma olduğuna inanıyoruz.”

Bashi, Filistinlilerin İsrail hapishanelerinde azaba maruz kaldıklarına dikkati çekerek, “İşkence yoluyla elde edilen itiraflara dayanarak insanların vefat cezasına çarptırılacak olmasından bilhassa tasa duyuyoruz.” dedi.

Yasanın sanıklara kendini savunma fırsatı tanımayacak formda türel prosedürler içerdiği tehlikesine dikkati çeken Bashi, Filistinli esirlerin kendilerini savunmasının istenmediğini vurguladı.

İsrail’de idam cezası mevcut ve 1962’den bu yana kimseye verilmedi

Bashi, İsrail’de halihazırda idam cezasının bulunduğuna vurgu yaparak, 1962’den bu yana kimsenin idam edilmediğini aktardı.

İsrail’de şu ana kadar 2 kişinin idam edildiğini söyleyen Bashi, bunlardan birinin temiz olmasına karşın idam edilen bir asker ile Nazi yetkilisi Adolf Eichmann olduğunu kaydetti.

Bashi, yasanın kaç Filistinli esiri etkileyeceğinin bilinmediğini, halihazırda Gazze’den hiçbir suçlama olmaksızın alıkonulan yaklaşık 1300 kişinin hapishanede tutulduğunu kaydetti.

Gazze’den alıkonulan 200 ila 400 Filistinli esirin direkt bu yasaya tabi tutulacağının iddia edildiğini söyleyen Bashi, İsrail’in şimdi hiçbir suçlama olmadan alıkonulan ve azap gören insanları yargılamak için son derece kusurlu bir prosedüre karar verdiğini belirtti.

Filistinlilerin hayatının kelam konusu olduğu duruşmalar kısmen yayınlanacak

Bashi, yasanın duruşmaların bir kısmının yayınlanması için bir internet sitesi kurulmasını öngörmesine ait, “Yasa yargıçların duruşmaların kamuya kapalı tutmasına da müsaade veriyor. Bu nedenle, halka gösterilecek kısımlar konusunda son derece seçici olacaklarından endişeleniyoruz.” diye konuştu.

Mağdurların adalet hakkına işaret eden Bashi, “Bu adalet değil, intikam. Toplu infazları hızlandıracak göstermelik yargılamalar. Sanıklar için son derece adaletsiz. Birden fazla mağdur için de hiç tatmin edici olmayacağına inanıyorum.” tabirlerini kullandı.

Bashi, davalara bakacak İsrail ordusunun belirleyeceği kısa müddetli yargıçların kendilerini atayanları “memnun etme” tasası taşıyacağını belirterek, bu yargıçların siyasi eğilimleri olacağına dikkati çekti.

İdam cezasını evvelkinin tersine 5 hakim yerine 3 yargıçlı bir heyetin değerlendireceğini söyleyen Bashi, “Ayrıca, oy birliği yerine oy çokluğuyla insanları vefata mahkum edebilecekler. Bu durum hükümetin daha az bağımsız yargıçlar seçerek mevt cezası verilmesini kolaylaştırdığı manasına geliyor.” formunda konuştu.

“Masumiyet karinesini zedeleyen kamuya açık duruşmalar davaları yargı gösterisine dönüştürür”

İsrail merkezli insan hakları ve hukuk örgütü “Adalah” koordinatörlerinden Avukat Miriam Azem da maddeyle kurulacak mahkemelerin standart kanıt kurallarının dışına çıkabileceğine dikkati çekti.

Azem, “Yasa, daha düşük kanıt eşiğiyle yargılama yapılmasına müsaade veriyor. Kamuya açık yargılamalar masumiyet karinesini zedeliyor ve davaları ‘yargı şovuna’ dönüştürüyor.” dedi.

İnsan hakları konusunda uzman bir hukukçu olan Azem, şöyle konuştu:

“Özellikle Filistinlileri yargılamayı amaçlayan bu yasa ırk temelinde bir hukuk sistemi oluşturuyor. Bu katiyen yasaklanmış bir şey. Bir maddeyi makul bir birey kümesine uygulanacak formda çıkaramazsınız.”

Azem, yasanın azap altında alınan tabirlerin kanıt olarak kullanılmasına müsaade verebileceği konusunda ihtarda bulunarak, bu durumun hem milletlerarası hukuka hem de adil yargılanma prensiplerine alışılmamış olduğunun altını çizdi.