Meclis’e damga vuran çıkış! İşte Numan Kurtulmuş’un darbe tartışmasında Özel’e örnek gösterdiği 6 olay

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM), bütçe görüşmeleri sırasında Meclis Lideri Numan Kurtulmuş ile CHP Genel Lideri Özgür Özel ortasındaki polemik damga vurdu. Anayasa değişikliği üzerinden Kurtulmuş’a reaksiyon gösteren Özel’e karşılık ise gecikmedi. Kurtulmuş, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 6 tane darbeden bahsederek Özel’e karşılık verdi. Kurtulmuş’un kelamları sonrası ise kelam konusu yakın tarihteki 6 darbe merak konusu oldu.

CHP Genel Lideri Özgür Özel, TBMM’de bütçe görüşmelerindeki konuşmasında Meclis Lideri Numan Kurtulmuş’a, Yargıtay-Anayasa Mahkemesi krizi üzerinden yüklendi. Özel’in, “Yargıtay’ın bu darbe teşebbüsüne siz karşı çıkmıyorsanız biz 15 Temmuz üzere yeniden sizin yerinize direnmeye devam edeceğiz.” demesine Kurtulmuş, “6 olayın ismini veriyorum. Bunlar Bab-ı Ali Baskını, Feriye Baskını, Abdulhamid Han’ın halli, 1960 Darbesi, 28 Şubat Darbesi ve 27 Nisan muhtırası. Bunların yanında kim var, karşısında kimler var?” kelamlarıyla cevap verdi.

Kurtulmuş’un 6 olay olarak bahsettiği Feriye Baskını, Bab-ı Ali Baskını, Abdulhamid Han’ın halli, 1960 Darbesi, 28 Şubat Darbesi ve 27 Nisan muhtırası ise merak konusu oldu.

FERİYE BASKINI

30 Mayıs 1876 Darbesi olarak bilinen Feriye Baskını, Osmanlı padişahı Abdülaziz’in tahttan indirilmesiyle sonuçlanmış bir hükûmet darbesidir.

Osmanlı padişahı Abdülaziz’in tahttan indirilmesi

BAB-I ALİ BASKINI

Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı İmparatorluğu’nda 23 Ocak 1913 günü Enver Beyefendi ve Talat Bey’in önderlik ettiği bir küme İttihat ve Terakki üyesi tarafından hükûmet binası Bâb-ı Âli’nin basılmasıyla yapılan askerî darbedir. Bu baskın sırasında Harbiye Nazırı Nâzım Paşa öldürülmüş, Sadrazam Kâmil Paşa’ya zorla istifası imzalattırılmıştır. Darbe sonrasında Mahmud Şevket Paşa Hükûmeti kurulmuş ve İttihat ve Terakki Partisi idareye hakim hale gelmiştir.

Baskının gerçekleştiğinin duyulmasının akabinde Bâb-ı Âli’nin önünde artarak toplanan kalabalık

ABDÜLHAMİD HAN’IN HALLİ

Rumi takvime nazaran 31 Mart’ta (13 Nisan 1909) İstanbul’da ayaklanma patlak verdi. İstanbul’daki olaylar 11 gün kanlı bir biçimde devam etti. Selanik’ten gelen Hareket Ordusu’nun 23-24 Nisan 1909 gecesi İstanbul’a girmesinden sonra ayaklanma bastırıldı. 2. Abdülhamid, kendisine sadık olan Birinci Ordu ile Hareket Ordusu’na karşı konulması için yapılan teklifleri kabul etmedi ve Müslümanların halifesi olarak Müslüman’ı Müslüman’a kırdıramayacağını söyledi.

27 Nisan 1909’da Said Paşa’nın başkanlığındaki Meclis-i Genel, 2. Abdülhamid’in hilafet ve saltanatının sona erdirilmesine karar verdi. Türk, Ermeni, Yahudi ve Arnavut’tan oluşan parlamento heyeti Yıldız Sarayı’na giderek Sultan Abdülhamid’e tahttan indirildiğini bildiri etti. Sultan 2. Abdülhamid, tahttan indirildiği gece aile ve vazifelilerden oluşan 38 kişi ile Sirkeci’den trenle Selanik’e götürüldü.

1960 DARBESİ

27 Mayıs Darbesi, 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinde gerçekleşmiş birinci askerî darbedir. Ayrıyeten 27 Mayıs Askerî Müdahalesi ya da 27 Mayıs İhtilali olarak da anılır. 27 Mayıs 1960 darbesinin akabinde 592 kişinin yargılandığı ve bu yargılamaların sonunda Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Kuvvetli ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan’ın idamına karar verildiği Marmara’daki Yassıada ise darbenin 60. yıl dönümünde Demokrasi ve Özgürlükler Adası ismiyle açıldı.

Darbe sonucu gözaltına alınan devrin Başbakanı Adnan Menderes

28 ŞUBAT SÜRECİ

28 Şubat Süreci, Necmettin Erbakan’ın başbakan, Tansu Çiller’in başbakan yardımcısı ve dışişleri bakanı olduğu 28 Şubat 1997’de yapılan Ulusal Güvenlik Şurası toplantısı sonucu açıklanan kararlarla “irtica”ya karşı başlayan ordu ve bürokrasi merkezli süreçtir. Süreç, Erbakan’ın istifasına ve REFAHYOL Hükûmetinin dağılmasına yol açmıştır. Türk siyasi tarihine geçen kararların uygulandığı periyotta Türkiye’de siyasi, idari, tüzel ve toplumsal alanlarda değişimler yaşanmıştır. Yaşananlar postmodern darbe olarak da isimlendirilmiştir.

E-MUHTIRA YAHUT 27 NİSAN BİLDİRİSİ

E-muhtıra ya da 27 Nisan Bildirisi, Türk Silahlı Kuvvetleri ismine Genelkurmay Başkanlığının cumhurbaşkanlığı seçimi dolayısı ile 27 Nisan 2007 tarihinde gece saat 23.20’de yaptığı, laiklikle ilgili açıklamadır. Türkiye kamuoyunda hâkim olan görüş, basın açıklamasının “muhtıra” olduğu tarafındadır. Bildiri internet aracılığıyla verildiği için “e-muhtıra” olarak da isimlendirilmiştir.

27 Nisan gece yarısına az bir vakit kala resmî internet sitesi üzerinden yapılan açıklamada adaylık süreci ile 23 Nisan öncesi yurdun birçok yöresinde laiklik zıddı ve din bezirgânlığı olarak nitelendirdikleri olayların gelişiminin vahim derecede olduğu ve bunun rejime meydan okuma olarak kıymetlendirilmesi gerektiği yer almış, bununla birlikte TSK’nin yasalar ile kendine düşen misyon ve yetkileri kullanmaktan çekinmeyecekleri de lisana getirilerek devrin Genelkurmay Lideri Yaşar Büyükanıt 2009 yılında katıldığı bir TV programında bu internet açıklamasının kendisi tarafından yazıldığını lakin bunun bir muhtıra olmadığını söylemiştir.