Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki’den AB’nin 44 milyar avroluk savunma kredisine veto

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Avrupa Birliği’nin (AB) “Avrupa Güvenlik Hareketi (SAFE)” ortak savunma finansman programından ülkesinin yaklaşık 44 milyar avro savunma kredisi almasının önünü açacak yasa tasarısını veto ettiğini açıkladı.

Polonya‘nın PAP ajansının haberine nazaran, Cumhurbaşkanı Nawrocki, AB’nin SAFE programıyla ilgili görüntü ileti yayımladı.

Mesajında SAFE’in uygulanmasına yönelik yasa tasarısını imzalamayacağını bildiren Nawrocki, “Egemenliğimize, bağımsızlığımıza, ekonomik ve askeri güvenliğimize ziyan verecek bir maddeyi asla imzalamam.” dedi.

SAFE kapsamında alınacak kredilerin faiz maliyetine dikkati çeken Nawrocki, Polonyalıların kredi kıymetinin neredeyse iki katını geri ödemek zorunda kalacağına ve bundan Batılı bankalar ile finans kuruluşlarının kar edeceğine vurgu yaptı.

Nawrocki, “Ülkemizi hukuka alışılmamış formda, art kapıdan dış borca sokmaya yönelik her türlü teşebbüs er ya da geç hem siyasi hem de hukuksal sorumlulukla karşılaşacaktır.” ikazında bulundu.

Savunma yatırımının gerekli olduğunu lisana getiren Nawrocki, bunun egemenliği sınırlamayacak formda, makul ve sorumlu biçimde yapılması gerektiğini söz etti.

Nawrocki, geçen hafta AB’nin SAFE düzeneğine alternatif, Polonya Merkez Bankasının karından finanse edilecek “Polonya Savunma Yatırımları Fonu” kurulması planını parlamentoya göndermişti. Nawrocki, bildirisinde, tüm siyasi partilere kelam konusu fonun kurulmasına yönelik yasa tasarısı üzerinde süratli biçimde çalışılması davetinde bulundu.

Öte yandan, Polonya Başbakanı Donald Tusk, Amerikan X şirketinin toplumsal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımla Nawrocki’nin veto kararına reaksiyon gösterdi.

Tusk, paylaşımında, “Cumhurbaşkanı bir vatansever üzere davranma fırsatını kaçırdı. Utanç verici!” değerlendirmesinde bulundu.

SAFE mekanizması

AB’nin, Rusya’dan algıladığı tehdit, Ukrayna’da devam eden savaş ve Donald Trump idaresinin baskıları sonucunda kararlaştırdığı “savunmada 2030 hedefleri”nin modülü olan SAFE, 29 Mayıs 2025’te yürürlüğe girdi.

Buna nazaran AB ülkeleri, Ukrayna, (Avrupa Ekonomik Bölgesi’ne dahil) Norveç, Lihtenştayn ile İzlanda, 150 milyar avroya kadar kredi kullanarak ortak tedariklere katılabilecek. Bu ülkeler, birebir vakitte birbirlerinin sanayilerinden de ortak satın alımlar yapabilecek.

Türkiye üzere AB’ye aday ülkeler ve Kanada üzere AB ile mutabakat imzalayan ülkeler de ortak tedariklere katılabilecek fakat imal edilecek bir savunma eserinin bileşenlerinin toplam kıymetinin yüzde 65’i “Avrupa içinden” (AB ülkeleri, Ukrayna, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda) gelmek zorunda olacak.

9 Eylül’de AB, başvuran 19 üye ülke ortasında 150 milyar avroluk savunma fonunun ön dağıtımının yapıldığını duyurmuştu. En yüksek hissesi 43 milyar 734 milyon avro ile Polonya alırken Fransa’ya 16 milyar 217 milyon avro, İtalya’ya 14 milyar 900 milyon avro hisse ayrılmıştı.

Söz konusu ülkeler, ulusal savunma planlarını AB Kuruluna 1 Aralık 2025 prestijiyle sunmuştu.